Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı’nda Bünyamin Kocaoğlu tarafından hazırlanan ve Doç. Dr. Mustafa Balcıoğlu danışmanlığında 1998 yılında tamamlanan "15. Fırka’nın Samsun’daki Faaliyetleri (1919-1921)" başlıklı yüksek lisans tezi, Milli Mücadele döneminde Samsun'da konuşandırılan 15.Fırka'nın çetelelere ve milli mücadeleye yönelik görevlerini anlamak için önemli bir kaynak olarak karşımıza çıkıyor.
Milli Mücadele yıllarında Karadeniz Bölgesi’nde huzur ve güvenliğin tesis edilmesi, iç asayişin sağlanması ve çetecilik faaliyetlerine karşı bölge halkının müdafaası hayati bir önem taşımaktaydı. Bu doğrultuda, 15. Fırka mıntıkasında asayiş ve inzibatı temin etmek amacıyla çeşitli yerel teşkilatlar kurulmuştu. Bu kapsamda 27 Aralık 1920 tarihinden itibaren muhafız taburlarının teşkiline başlandı. Başlıca Samsun, Ünye, Çarşamba, Bafra ve Fatsa merkezli olarak kurulan bu taburlar; ordu birlikleri ile yerel halkın dayanışmasını simgeleyen özgün bir yapıya sahipti.
Teşkilatın genel yapısı incelendiğinde; birliklerin bir kısmının 15. Fırka’nın ihtiyat subaylarından, diğer bir kısmının ise taburların kurulduğu yörelerin saygın, nüfuzlu ve muteber eşrafından teşekkül ettiği görülmektedir. Muhafız taburları genel hatlarıyla bir tabur komutanı, dört bölük komutanı ile bunlara bağlı takım komutanlarından oluşmaktaydı. Kanuni ve askeri prosedür gereği bölük komutanlıkları çoğunlukla ihtiyat zabitlerine verilirken, takım komutanlıkları doğrudan mahallin ileri gelenleri ve mülki amirleri arasından seçilmekteydi. Fatsa Şubesi Muhafız Taburu da bu teşkilat yapısının Karadeniz’deki en somut ve başarılı örneklerinden biri olmuştur.
Fatsa Muhafız Taburu’nun komuta kademesinde, Bahriyeden Yüzbaşı Ahmed Bey tabur komutanı olarak görev almıştır. Ancak taburun idari ve askeri omurgasını oluşturan en dikkat çekici unsur, Korgan başta olmak üzere Fatsa yöresinden çıkan yerel liderlerin üstlendiği kritik sorumluluklardır. Dönemin kayıtlarında yer adı yazım farklılıklarından dolayı "Kurganlı" olarak geçen bu vatansever şahsiyetler, esasen Korgan coğrafyasının köklü ve nüfuzlu ailelerine mensup Korganlılardı.
Bölük Komutanı Korganlı Şükrü Efendi Takım Komutanı Korganlı Ali Ağa
Korganlıların Fatsa Muhafız Taburu içerisindeki etkinliği hem stratejik komuta seviyesinde hem de sahadaki sevk ve idarede belirgin şekilde öne çıkmaktadır. Nitekim taburun dört ana bölüğünden birinin komutanlığına Korganlı Şükrü Efendi getirilmiştir. Bölük komutanlığı gibi doğrudan askeri sevk ve idareden sorumlu bir makamda bir Korganlının yer alması, Korgan halkının Milli Mücadele’ye sunduğu teşkilatçı katkının ve gösterilen güvenin açık bir göstergesidir.
Sadece bölük seviyesinde değil, sahadaki fiili mücadeleyi ve yerel asayişi sağlayan takım komutanlıkları düzeyinde de Korganlıların varlığı önem taşımıştır. Korganlı Ali Ağa, takım komutanı olarak görev üstlenerek emrindeki birliklerle bölgenin emniyetini sağlamış, milis kuvvetler ile düzenli askeri yapılar arasında güçlü bir köprü kurmuştur. Korganlı Şükrü Efendi ve Korganlı Ali Ağa gibi yerel önderler; bölgenin coğrafi yapısını, yollarını ve insan kaynağını çok iyi tanımaları sayesinde bölgede asayişin hızlıca tesis edilmesinde ve başta Ermeni, Rum olmak üzere diğer çetelere karşı anahtar rol oynamışlardır.
Fatsa Muhafız Taburu Teşkilatı
Görev / Unvan İsim / Kişi
Tabur Kumandanı Bahriyeden Yüzbaşı Ahmed Bey
Bölük Kumandanı Korganlı Şükrü Efendi
Bölük Kumandanı Gürcü Arslan Efendi
Bölük Kumandanı Hoca-zâde Mazhar Efendi
Bölük Kumandanı Sürmeneli Hacı Mahmud Efendi
Takım Kumandanı Milis Mülâzım Cemal Ağa
Takım Kumandanı Korganlı Ali Ağa
Takım Kumandanı Fizmeli Mehmed Ağa
Takım Kumandanı İnegöllü Remzi Efendi
Takım Kumandanı Fizme'den Abdurrahman Efendi
Takım Kumandanı Süleyman Efendi
Takım Kumandanı Hatib-zâde İsmail Efendi
Takım Kumandanı Vahab-zâde Bahri Efendi
Takım Kumandanı Abdullah Efendi-zâde Nazım Efendi
Takım Kumandanı Eşrâftan Hacı Mehmed Efendi
Takım Kumandanı Milis Cemal Efendi
Korgan Mecmuası
