“Dünü ve Bugünü ile Korgan”: Selim Uzan’ın Dilinden Bir Zaman Yolculuğu

 “Dünü ve Bugünü ile Korgan”, kitabı yalnızca kapsamlı bir derleme değil; aynı zamanda Korgan’ın yerel hafızasını inşa eden ilk ve en önemli adımdır. Yazar Selim Uzan, bu süreci samimi ifadeleriyle anlatırken, ortaya bir dönemin ruhunu yansıtan etkileyici ve çarpıcı bir hikâye çıkmaktadır. Korgan Mecmuası olarak bu hikayeyi Korgan'ın sobayla ısınan sıcak bir çay ocağında sizler için dinledik…

Kitap her ne kadar 1989 yılında yayımlanmış olsa da hikâyesi aslında 1980 yılında başlamaktadır. Korganla ilgili çok sayıda makaleye kaynak oluşturan kitabın başlangıç hikayesini Selim Uzan, bu süreci şu sözlerle anlattı: “1980 yılında Beypınarı’nda din görevlisi olarak görev yaparken çalışmalara başladım. 1985 yılında Korgan merkeze gelerek kütüphanede göreve başladıktan sonra, Korgan ile ilgili ödev yapmak için gelen öğrencilerin herhangi bir kaynağa ulaşamadığını fark ettim. Öğretmenleri, kütüphaneye gelen öğrencilere Korgan ile ilgili araştırma ödevleri veriyordu. Ancak kütüphanemizde bu konuda yeterli bilgi bulunmuyordu. Bu durumun büyük bir eksiklik olduğunu hissettim ve eğer insanlar bu bilgileri arıyorsa, biz de araştırmalıyız dedim. Korgan hakkında Hayat Ansiklopedisi’nde sadece 3-5 satırlık bilgi mevcuttu. Bunun yetersizliğinden yola çıkarak ve elimizdeki veriler doğrultusunda kapsamlı bir çalışma başlattım.”

Cumhuriyet öncesi doğmuş kişilerin tanıklıklarından ve sözel bilgilerinden faydalandığını belirten Selim Uzan, o süreci şu sözlerle aktardı: “O dönemde çevremizde 90-100 yaşlarında çok değerli büyüklerimiz vardı. Saatçi Yusuf (Yusuf Anlayış) ve soyadı Sayılır olan bir büyüğümüz (ismini hatırlayamadı) gibi isimlerden önemli bilgiler aldım.Derleme ve saha çalışmalarında Belediye çavuşu Yaşar Tucu’nun,mahalli yemek ve adetlerde rahmetli eşim Bagiye Uzan’ın katkıları oldu. Aslında çevrede çok fazla bilgi vardı ancak bunların konularına göre tasnif edilmesi gerekiyordu. Biz de bu bilgileri parça parça toplayıp bir araya getirdik.”

Çalışmaya başladıktan sonra saha araştırmalarına da ağırlık verdiğini söyleyen Uzan, dönemin ilçe idarecilerinin kendisine büyük destek verdiğini ifade ederek şunları ekledi: “Özellikle 1985-1989 yılları arasında verileri bizzat sahada topladık. Dönemin kaymakamı Ali Osman İşsen bu konuda bizi oldukça teşvik etti. Belediyenin de katkısı çok büyüktü; her konuda yardımcı olacaklarını söylediler ve bu sözlerini de tuttular. Ayrıca o dönemki Tapu Müdürü Mehmet Erişmiş’ten de destek aldım. Çitliceli Enver Hoca(Alanlı) ise Osmanlıca metinlerin çevirisinde bize çok yardımcı oldu; kendisi tarihi çok iyi bilirdi, ondan çok kıymetli bilgiler edindik.”

Kitap çalışması sürecinde çevresindeki insanların böyle bir eserin ortaya çıkacağına inanmadığını belirten Selim Uzan, çalışmanın teknik yöntemine ve yaşadığı zorluklara dair tecrübelerini şu sözlerle paylaştı: “Böyle bir kitabın hazırlanabileceğine pek inanan yoktu; niyetimi paylaştığımda insanlar buna gülüyor, bu işin aşılması zor ve imkansız bir hedef olduğunu söylüyorlardı. Ben de bir noktadan sonra insanlara 'kitap hazırlayacağız' demeyi bıraktım çünkü kimse inanmıyordu. Bu süreç tam 9 yıl sürdü. O dönemde yalnızca dinlediklerimizi ve ulaşabildiğimiz verileri kullanma imkanımız vardı. Topladığımız tüm bilgileri önce ses kayıt cihazıyla banda alıyor, ardından titizlikle yazıya döküyorduk.”

Korgan esnafını, kendileri için güzel bir anı kalması amacıyla çalışmasına dâhil ettiğini belirten Uzan, bu yaklaşımını şu sözlerle dile getirdi: “Kitapta Korgan esnafının ilanlarına da yer verdik. Ancak bu esnafları reklam geliri elde etmek için değil, onlara birer hatıra kalsın diye eklemek istedik. Maddi bir getiri beklentimiz hiç olmadı; tek amacımız, bu insanların isimlerini zaman içerisinde yaşayacak bir hatıraya dönüştürmekti.”

 Kaynak çalışması kadar kitabın teknik hazırlık ve baskı aşamalarının da zorlu geçtiğini belirten Selim Uzan, bu süreçte karşılaştığı engelleri ve işlerini kolaylaştıran tesadüfleri şu sözlerle paylaştı: “1989 yılında baskı işlemleri için Ankara’daki Gelişim Matbaası ile anlaştım. Sayfa tasarımlarını ve grafiklerini bizzat kendim hazırladım; tashih işlemlerini ise yayınevine bıraktım. O dönemde ciddi bir kağıt kıtlığı yaşanmasına rağmen kitap bir yıl içinde basıldı. Ankara’da bulunduğum sırada, o dönemin Sanayi ve Ticaret Bakanı Şükrü Yürür’ü makamında ziyaret ettim. Kendisinin bakan olmasının bu çalışma için ne kadar büyük bir avantaj sağladığını o an anladım. Şükrü Bey, 'Bize bağlı kurumlar var, onlarla görüşelim' diyerek yanımda hemen 8-10 kuruma telefon açtı. Bu görüşmeler sayesinde o kurumlar kitaba reklam desteği verdiler.” Uzan, kitabın dağıtım süreciyle ilgili olarak ise, “Kitap toplamda 2.000 adet basıldı. Kültür Bakanlığı 150 adet satın alarak destek oldu; kalan nüshaları da piyasaya sürerek okurlara ulaştırdık.” dedi.

Kitabın basılmasının ardından önemli bir boşluğun dolduğunu belirten Selim Uzan, bu çalışmanın aslında daha keşfedilmemiş ne kadar çok konu olduğunu kendilerine gösterdiğini ifade etti: “Kitap basıldıktan sonra eksik olduğumuz alanları çok daha net görmüş olduk. Şunu fark ettik ki; kültürümüzde, geleneklerimizde ve sosyal hayatımızda derlenmesi gereken daha pek çok değerimiz varmış. Çünkü bu tür bir eser yayınlamadan, nelerin geride kaldığını tam olarak kestiremiyorsunuz. Bu süreçte, ilk kitapta eksik kalan noktaları da derleyip yayına hazır hale getirdim; şimdilik bekliyorlar.”

Çalışma döneminde resmi kayıtlara erişmenin zorluklarına değinen Selim Uzan, o dönemdeki arşiv şartlarını ve kendisine bilgi aktaran kaynak kişilerin önemini şu sözlerle ifade etti: “O zamanlar resmi kayıtlara ulaşmak oldukça güçtü; kimse o tozlu arşivlere girip araştırma yapmaya pek gönüllü olmuyordu. Ben ise tarih, kültür ve evliyalarla ilgili bilgilerin bir kısmını eski Tarih Dergisi’nin bazı sayılarından derledim. Ancak çalışmamın asıl büyük bölümünü borçlu olduğum, bugün aramızdan ayrılmış olan yaşlılarımıza teşekkürü bir borç bilirim. Onlar, atalarından ve dedelerinden duyduklarını bize eksiksiz aktardılar. Bu sözlü mirasın doğruluğuna inanarak yola devam ettim.” Uzan ayrıca, arşiv taramaları ve sonraki çalışmaları sırasında kendisine destek olan üniversite hocası Burhan Sayılır ile Devlet arşivlerinde görevli Yunus Selük’e özel olarak teşekkürlerini iletti.

Korgan Mecmuası

Selim Uzan